: جستجو

(چيزى كه از مخارج سال زياد مى آيد)

س1:  كسى هدايا و تحفه هائى براى دوستانش گرفته و نتوانسته مسافرت كند و هدايا در نزد او بيشتر از يكسال مانده است آيا بر او خمس واجب مى شود؟
ج1:  بلى خمس بر آنها واجب است.
س2:  شخصى كه 14 هزار دلار بدهكار است و هر سال مبلغ 12 هزار دلار عايد دارد آيا بر او خمس واجب است در صورتى كه بدهكار است و يا حكم آن چگونه مى باشد؟
ج2:  اگر وامش را در وسط سال بدهد بر آن اندازه كه از وامش داده خمس واجب نمى شود و اگر ندهد در صورتى كه وام از سال منفعت بوده باشد خمس واجب نيست ولى اگر از سالهاى پيشين بوده باشد خمس در منفعت واجب مى شود.
س3:  اگر بر انسانى كه مكلّف است مالى باشد كه خمسش را داده است و منفعتهائى هم داشته باشد، آيا مخارج زندگى خود را تا سر سالش از مال خمس داده شده و يا از مالى كه خمسش داده نشده و يا از منفعتهاى تازه اش، حساب خواهد كرد؟
ج3:  بر او جايز است كه از منفعتهاى سالش حساب كند.
س4:  مؤمنى خانه اى ساخته و آن را به همسرش بخشوده بدون اينكه خمسش را بدهد آيا لازم است همسرش خمس آن را بدهد؟ و وقتى كه همسر خواست به مكّه برود بدون اينكه خمس واجب از خانه را بدهد آيا حج او صحيح است؟ با توجه به اينكه خود آن زن و شوهرش و فرزندانش در آن خانه مى نشينند و غير از آن خانه اى ديگرى ندارند؟
ج4:  بر شوهر واجب است كه خمس آن را به هنگاميكه از مؤنه اش خارج شد به موقع دادن به همسرش بدهد همانطورى كه به همسرش هم لازم است بعد از مالك شدن آن خانه اگر از مؤنه اش نباشد خمسش را بدهد ولى اگر از مؤنه باشد خمس واجب نيست و چنانچه خمس بر او واجب شد و خمس آن را نداد حجّ آن صحيح است اگر با كسر كردن مقدار خمسى كه بر او واجب شده است اموال باقى مانده اش استطاعت آور باشد.
س5:  حكم چيزهائى كه مورد احتياج زينتى (كمالى) است از جهت وجوب خمس چيست ؟ و اندازه اى احتياجات زينتى را هم بيان فرمائيد؟
ج5:  خمس بر مؤنه واجب نيست و آن عبارت است از آنچه انسان براى بكار بردن آن خرج مى كند و آن را در امورات زندگى خود و خانواده اش و آنچه به آن مربوط است و آنچه در زندگى آنها مورد احتياج است صرف مى كند و لازم نيست كه براى او ضرورت داشته باشد.
س6:  در اينجا حالتهاى مخصوصى است در غرب دولت اجاره بهاى منزل مسكونى را مى دهد و دولت ضامن منزل دادن به اشخاص است و لذا اين مسئله را جواب بدهيد. 1 ـ اگر شخصى منزلى براى سكونت بگيرد و او در آن حالت است آيا خانه اش اضافه است كه خمس واجب باشد؟ 2 ـ در صورتى كه اين خانه اضافه باشد آيا مى تواند منزلى را كه دولت داده آن را اجاره دهد و موقتاً در منزلى كه خريده است بنشيند تا خمس از او ساقط شود سپس از آنجا به منزل دولتى برود و اين خانه را كه خريده است اجاره دهد؟ 3 ـ و اگر آن را به نام ديگرى بنمايد و آن را در آنجا بنشاند آيا مى تواند مال دولت را كه به نام او مى دهند بگيرد 4 ـ سپس آيا مى تواند آن را به اجاره اى ديگرى بدهد و در آنجا بطور موقت بنشاند تا خمس از او ساقط شود سپس از خانه خارج شود و آن خانه اى خود را اجاره دهد و خمس منفعت را بدهد؟
ج6:  آماده كردن خانه براى نشستن آن را از مؤنه قرار نمى دهد و خمس از آن ساقط نمى شود بلكه لازم است كه آن خانه را نشيمن نمايد به طورى كه خانه مسكونى شمرده شود؟ امّا اگر خانه اى خودش را مسكن قرار داد و خمس از آن ساقط شد عيب ندارد كه اجرت مسكن از دولت بگيرد اگر چه بنام ديگرى نوشته شود.
س7:  اگر ولىّ (پدر) را مالى باشد كه خمس بر آن واجب شده است ولى نمى خواهد بدهد و او را پسرى هست كه پدر را نصيحت مى كند كه خمسش را بدهد و او را روشن مى كند ولى او قانع نمى شود و خمس نمى دهد، آيا پسر مى تواند بدون اينكه پدر بداند و موافقت كند خمس مال پدرش را بدهد يا نه؟
ج7:  پسر بدون موافقت پدر نمى تواند خمس مال آن را بدهد.
س8:  آيا در هديّه خمس واجب است و اگر هديّه كننده را سر سال شرعى نداشته باشد كه خمس آن را بدهد آيا واجب است خمس آن را بدهد و آيا در سر سال گرفتن خمس آن را بايد بدهد و يا در سر سال شرعيش بايد پرداخت نمايد؟
ج8:  هديّه هم مثل باقى منفعتها واجب است كه خمس آن را پس از گذشتن سال بدهند اگر در وسط سال استعمال نشود و يا در وسط سال صرف نشود ولى اگر عين آن بدون استعمال باقى بماند خمس آن را به قيمت هنگام دادن خمس بدهد.
س9:  شخصى در بانك كار مى كند همانطورى كه ميدانيد در معاملاتشان ربا هست و در حساب جارى بانك آن را مالى است آيا خمس آن را بايد بدهد؟
ج9:  بر او واجب است كه به وظيفه اى مجهول المالك عمل نمايد و لازم است بر او مال را از طرف ما به آن نيّتى كه كرده ايم بگيرد و سپس از طرف ما به عنوان هديّه قبض نمايد و خمس آن را با رسيدن سر سالش بدهد.
س10:  اگر كسى خواست كه خمس اموالش را بدهد برخى از آنها مواد غذائى نيست و يا همانند مواد غذائى از احتياجات خانه است و آنها چند قسم است بعضى از آنها را از سهم جيره بندى ماهيانه اش خريده كه آن به نرخ رسمى است و معروف به ارزانى است و برخى از آنها را به قيمت بازار سياه خريده كه معروف به نرخ غير رسمى و بسيار گران است و يك قسمت از آنها را بوسيله اى تحفه و بخشش مالك شده است آيا قيمت هر قسمت از آنها تك تك حساب خواهد شد و يا تمامى آنها يك قيمت حساب مى شود و از كدامين قيمت حساب مى شود؟ سپس آيا ممكن است كه مؤنه اى روز دادن خمس را از هر قسمى كه خواست كسر كند و اگر اين كالاها همه اش در يكجا باشد و تشخيص ميان آنها ممكن نباشد حكمش چيست؟
ج10:  خمس آنها را يا از اشياء موجود مى دهد و يا خمس آنها را به قيمت بازار مى دهد نه به قيمت ارزان.
س11:  آيا جايز است كه شخص بر هر تجارت و بر هر نوع از كسب خود سر سالى معين نمايد؟
ج11:  جايز نيست بلكه بايستى به تمامى اموالش يك سر سال داشته باشد.
س12:  به مالهائى كه خمس تعلق گرفته ولى صاحبش به مسئله اى خمس متوجه نبوده و يا اينكه ملتفت بوده ولى گناه كرده خمس آنها را نداده است حكم آن را بيان فرمائيد؟
ج12:  اگر آن مالها در اثر بكار گرفتن در امور زندگى و مؤنه اش تلف شود خمس ندارد.و اگر اين چنين نباشد بر خمس آنها ضامن است در آن وقتى كه خمس به آن با گذشتن سال به آن پس از منفعت واجب شده باشد در اين صورت واجب است خمس آن را پرداخت نمايد.
س13:  يك قطعه زمين را با حيازت (گرفتن و تصرف كردن) مالك و صاحب شده و آن را در هر سال گندم و يا جو و يا برنج مى كارد آيا خمس دادن به اين زمين به قيمت سال حيازت (گرفتن) آن زمين مى باشد و يا به قيمت حالا مى باشد؟
ج13:  واجب است به قيمت فعلى خمس آن را بدهد.
س14:  شخصى يك قطعه زمين از منفعت سالش خريده به اين قصد كه در آينده خانه بنا كند و اين زمين زراعى نيست و دورش حصار كشيده نشده آيا خمس آن را به قيمت فعلى خواهد داد و يا به قيمت خريد خمسش را خواهد داد؟ 1 ـ اگر او را خانه اى نشيمنى نبوده باشد چطور است 2 ـ اگر خانه اى كه او را اداره مى كند دارد ولى مى خواهد خانه اى ديگرى هم داشته باشد چطور است
ج14:  واجب است كه از قيمت خريد خمس آن را پرداخت نمايد ولى اگر زمين را احياء كند ولى بهره بردارى نكند واجب است خمس آن را هم بدهد پس از كسر كردن قيمت خريدى كه خمس آن را داده است امّا اگر آماده بهره بردارى نمايد و بهره بردارى كند در همان سالى كه احياء كرده است خمس دادن آن واجب نيست بلكه فقط به خمس دادن قيمت خريد بسنده مى كند.
س15:  شخصى مى خواهد به حسابش برسد در صورتى كه سالها گذشته كه خريد و فروش كرده است و بعضى از اموالش تلف شده و اكنون اموالى هم دارد؟ الف ـ آيا چيزهائى كه براى اداره اى شئون زندگى (مانند لباسها و فرشها) خريده شده و هم چنين خانه اى كه براى نشستن و اثاث خانه كه خريد شده است آيا به قيمت خريد و يا به قيمت حالا حساب خواهد شد؟ ب ـ وسايلى كه براى بدست آوردن مؤنه بكار برده مى شود (مانند ماشين ها و ماشين هاى بزرگ و موتورها و وسايل زراعتى و مغازه هاى تجارتى) آيا خمس دارد؟ و آيا حكم تفاوت مى كند در اينكه فقط يك ماشين و يا يك وسيله اى كشاورزى و يا مثل آن را صاحب باشد كه تنها وسيله اى تأمين مخارج زندگى خانواده اش مى باشد و اى بسا كه تأمين هم نمى نمايد؟ ج ـ اگر چيزى را براى مؤنه اش از منفعت سالش و يا از اموالى كه خمس آن داده نشده خريده است سپس احتياجش از آن بر طرف شد آيا به كدامين قيمت خمس آن داده مى شود؟
ج15:  الف ـ اگر چيزهائى كه خريده به مؤنه و لوازم زندگيش مربوط است و در آن راه مصرف مى كند و آن را از سود خريد و فروش و منفعتش گرفته است واجب نيست خمس آن را بدهد، ولى اگر آن را از مالهائى كه يكسال يا بيشتر از بدست آمدن آن گذشته است خريده است واجب است خمس قيمت خريد آن را بدهد و اگر نداند كه چطور است بايستى به حاكم شرع مراجعه نمايد.
ب ـ واجب است خمس آن را بدهد اگر چه يك عدد باشد.
ج ـ خمس در آن واجب نيست.
س16:  شخصى كه سر سال شرعى ندارد و منفعت ناگهانى نمود و يا مقدارى از مال عايدش شد آيا لازم است خمس آن را بدهد و يا جايز است يكسال پس از منفعت نمودن خمسش را بدهد. الف ـ اگر محتاج به اين مال باشد در خريدن منزل يا ماشينى براى مؤنه اش و يا در اختيار كردن همسر براى خودش حكمش چيست؟ ب ـ اگر بخواهد با اين مال وسيله اى براى تحصيل مخارج زندگى بخرد و يا سرمايه براى تجارت نمايد كه سود ببرد و او را مالى غير از اين نبوده باشد و چيزى نداشته باشد كه مخارج زندگى خودش را كه لايق به حالش باشد تأمين نمايد حكم آن را بيان فرمائيد؟ ج ـ همان فرض (ب) ولى او وسيله اى خريد براى بدست آوردن مخارجشان همانند ماشين و يا مغازه اى كه بتواند داد و ستد كند و ثروت خود را بيافزايد. د ـ آن مال را در مخارج خود و خانواده اش (از خوردنى و آشاميدنى و لباس) خرج نمايد ولى در نزد او موارد در آمد ديگرى دارد كه مخارجاتش را كفايت مى كند اما خودش نمى خواهد از آنها مخارجاتش را تأمين نمايد حكمش چيست؟
ج16:  واجب است بر او به حاكم شرع مراجعه كند تا بر او سر سال شرعى معيّن فرمايد و اندازه اى كه خمس بر او واجب مى شود تعيين كند و در اين جواب فرعهاى مطرح شده شريك مى باشند.
س17:  شخصى مقلّد سيد سبزوارى ((قدس سره)) بود و سر سالى براى خمس داشت و مبلغى بدهكار بود رفت بيرون از شهر و در سال اول آن مبلغ را از پول خارجى پرداخت نمود و با اين حال باقى ماند تا سال دوم باز هم اموالى جمع آورى كرد و آن را فرستاد تا يك خانه برايش خريدند در صورتى كه خمس آن مال داده نشده بود حكم مال پيش از تصرف چيست؟ و حكم خانه اى كه خريده اند از جهت خمس چيست؟
ج17:  اگر سر سالش رسيده باشد و در خانه سكونت نكند واجب است كه خمس آن را به قيمت وقت خمس دادن بدهد.
س18:  اگر پدر مقلد سيد خوئى رحمة الله باشد و خمس فرزندان صغيرش را ندهد وظيفه اى فرزند به هنگام بالغ شدن و تقليد كردن از جنابعالى چيست آيا بر او واجب است كه تمامى دارائيش را و حتّى تلف شده ها را خمسش را پرداخت نمايد؟
ج18:  واجب است بر او خمس آن را بدهد و سر سالش اولين روزى است كه بر آن منفعتى گرچه از راه هديّه و مانند آن برسد و در صورت ندانستن لازم است با حاكم شرع مصالحه نمايد.
س19:  حكم حقوقى كه داده مى شود آيا با گذشت سال خمس بر آن واجب مى شود؟
ج19:  اگر ملك باشد به آنكه داده شده مانند زكات و سهم سادات خمس واجب مى شود و امّا آنكه ملك نمى شود (همانطورى كه بيشتر در مال امام آن طور است) خمس بر آن واجب نيست.
س20:  جنسى را كه من به قيمتى مى خرم و پس از گذشتن يكسال از خريد آن به قيمت قديمى آن خمسش را دادم در صورتى كه سر سالم نبود حكمش چيست؟
ج20:  اگر جنس را از منفعت سال خريد، خريده باشى واجب است خمس آن در سر سال بدهى و واجب است قيمت بالاتر آن را بدهى اگر سر سال قيمت آن بيشتر باشد و اما اگر جنس خريده شده از منافع سالهاى پيشين خريده شده باشد آنوقت لازم است خمس آن را از قيمت خريد پرداخت نمود.
س21:  در خانه هاى بعضى از لوازمات هست كه دست ( جين ) مى باشد آيا با استعمال كردن برخى از آنها كفايت مى كند كه خمس واجب نباشد؟
ج21:  اگر آنكه انسان به آن احتياج دارد بدست آمدن آن احتياج به خريدن دست آن دارد آنوقت خمس بر همه اى آن به استعمال كردن برخى از آن واجب نمى شود، و اگر ممكن باشد به آنچه احتياج دارد جداگانه بخرد آنوقت در آن جزئهائى كه استعمال نكرده است خمس دادن واجب مى باشد.
س22:  مالى را شخصى كه خمس نمى دهد به كسى كه آن را سر سال هست بدهد آيا آن را داخل در مؤنه و مخارج سالانه اش قرار مى دهد؟
ج22:  خمس دادن بر آن فوراً لازم نيست بلكه از منفعت سال حساب مى شود و اگر پس از سر سال آن مانده باشد و صرف نشود خمس دادن بر آن واجب مى باشد.
س23:  اگر شخصى اسباب زينتى را با اموالى كه خمس آنها داده نشده بخرد و آنها را هديه به شخص ديگرى بدهد آيا واجب است كه خمس آنها را بدهد؟
ج23:  واجب نيست خمس آن را پس از اهداء كردن بدهند بلكه خمس دادن آن آنوقت واجب مى شود كه تا سر سالش استعمال نشود، اما اگر بطور متعارف استعمال بشود خمس واجب نمى شود.
س24:  شخصى كه خودش مؤمن است و از پدر مخالفش ارث رسيده است آيا بر آن خمس واجب است؟
ج24:  در ارث خمس نيست.
س25:  معلوم است در پيشگاه حضرتعالى كه دادن خمس از اموال آنكه بالغ نشده و از اموال ديوانه در ميان مجتهدين (خداوند آنان را حفظ نمايد و از آنان راضى باشد) محل اشكال است، آيا بر ولىّ طفل و ديوانه واجب است كه به طبق فتواى مجتهد خودش عمل نمايد يا نه؟
ج25:  بلى لازم است طبق فتواى مجتهد خودش عمل نمايد، ولى اگر مجتهدش به واجب نبودن خمس فتوا مى دهد و او خمس ندهد و بچّه بزرگ شود و ديوانه صحت يابد و از كسى تقليد نمايند كه خمس را واجب مى داند بر آنها واجب است كه تدارك نمايند و خمس مالى را كه نداده است بدهند.
س26:  معلمى است كه ماهيانه اش را بطور چك دريافت مى كند سپس آن را به بانك مى گذارد و يا كسى را وكيل مى كند كه آن را در يافت نموده و به بانك بگذارد آيا با گذشتن سال به آن خمس بر آن واجب مى شود؟
ج26:  پس از دريافت وجه چك آن از منفعت سال دريافت وجه حساب مى شود و واجب مى شود خمس آن پس از رسيدن سر سالش و با گرفتن چك خمس واجب نمى شود.
س27:  اگر شخصى به اين نحو بخواهد از دادن خمس شانه خالى كند آيا به او حكمى مترتب مى شود؟
ج27:  بر او چيزى مترتب نمى شود ولى مال مزبور چونكه مجهول المالك است ما اجازه نمى دهيم كه آن را از طرف ما بگيرد مگر بعد از آنكه حساب خمس خود را روشن نمايد و حساب نمايد آن را از منافع سالى كه قبض مى نمايد.
س28:  اگر به حساب كارمند دولتى ماهيانه اش خود به خود واريز مى شود و از آن به اندازه اى احتياجاتش برداشت مى كند سپس صورت حساب بزرگى در آخر سال تشكيل مى شود آيا به آن خمس واجب مى شود؟
ج28:  به آن خمس واجب نمى شود.
س29:  در همان مسأله اگر فرض كنيم كه دولت به آن شخص يك قطعه زمين داد و آن (100000) ريال ذكر شده را به برادرش بذل كرد به شرط اينكه براى او همان زمين را ساختمان بنا كند ( ـ عوض آنكه شرط نموده بود خانه را بر او بخشش نمايد در سئوال گذشته ـ ) و برادرش پول را گرفت و ساختمان بنا كرد و همين ساختمان بيشتر از يكسال مورد استفاده قرار نگرفت آيا به آن خمس واجب مى شود يا نه؟
ج29:  همان خانه قيمت مى شود سپس از آن پنجاه هزار ريال ارثى و باقيمانده از وام پنجاه هزار ريالى كه در ذمّه اش مى ماند كسر مى شود و اگر چيزى اضافه ماند خمس به آن واجب مى شود.
س30:  شخصى پنجاه هزار ريال وام گرفته و پنجاه هزار ريال ارث به او رسيده است از تركه مرحوم پدرش سپس آن را به برادرش هبه كرده بشرط اينكه خانه اى براى او براى نشستن بدهد و برادرش آن را گرفته و پس از دو ماه يك خانه اى كه قيمتش (100000) ريال است بخشوده و به تصرفش داده است ولى او مدت يكسال در آن خانه سكونت نكرده است آيا به اين خانه خمس واجب مى شود يا نه؟
ج30:  خمس به آن خانه واجب نيست زيرا كه پنجاه هزار ريالى كه از ارث رسيده از منفعت نمى باشد (و ما در مسئله 45 آنرا ذكر كرده ايم كه از مؤنه اى تحصيل منفعت نمى باشد) و به جهت اينكه پنجاه هزار ريال ديگر هم كه وام گرفته است آنهم منفعت نيست، بلى اگر از آن وام اگر مقدارى را پرداخت نموده باشد به اندازه اى پرداخت شده خمس واجب مى شود.

«« « 1 2 3 » »»